Oturma İzni


6458 sayılı Yabancıların Korunması ve Uluslararası Koruma Kanunu (“6458 sayılı Kanun”) ikamet iznini düzenlemektedir. İkamet izni, herhangi bir ülkenin vatandaşı olmaksızın bazı nedenlerden dolayı bir süre için ikamet etmeyi sağlayan özel bir uygulamadır. Bu uygulama, yasalar izin verdiği sürece olumlu bir şekilde sonuçlandırılabilir.

Türkiye’de vize muafiyeti veya vize muafiyeti dışında kalan ya da herhangi bir durumda 90 günden fazla kalan 6458 sayılı Kanun uyarınca ikamet iznini almakla yükümlüdür.

İkamet izni yabancı ülkelerde, belli bir zaman dilimi için, belli başlı evraklarla ilgili kurumlara başvurulması ile ikamet etme hakkı verir. Bir avukata danışmak, başvuru süreci için yararlı olabilir çünkü başvuru süreci, başvuru yenilemesi ve yurt dışında kalabilme süresi gibi birçok konu hassas bir yaklaşıma ihtiyaç duymaktadır.

İkamet izni dışında kalan kişiler ilgili yasalarda belirtilmiştir. Örneğin, ikamet tezkeresi dışında kalanlar, vize muafiyeti veya en fazla 90 gün vize ile Türkiye’ye gelenler, vatansız olma konusunda bir kimlik belgesi sahibi olanlar, diplomatlar, konsolosluk görevlileri, aileleri ve uluslararası kuruluşların temsilcileri gibi kimseler Türkiye’nin ikili anlaşmaları kapsamında ikamet izninin kapsamı dışında kalabilmektedirler. 

İkamet İzni Türleri

Yabancı kişinin ziyaretinin amacına bağlı olarak çeşitli oturma izni tipleri vardır. İkamet izninin türü, 6458 sayılı Kanunun 30’uncu maddesi uyarınca kısa süreli ikamet izni, aile ikamet izni, öğrenci ikamet izni, uzun süreli ikamet izni, insani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet izni olarak sıralanmıştır. Her bir ikamet izninin, başvuru sahibinin statüsüne ve yasal amacına bağlı olarak ayrıntılı bir dokümantasyon gerektirdiğini belirtmek gerekmektedir.

Kısa süreli ikamet izni, 6458 sayılı Kanunun 31-33. maddeleri kapsamında düzenlenmiştir. Bu maddelere göre, bilimsel araştırma amacıyla gelecekler, Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlar, ticari bağlantı veya iş kuracaklar, hizmet içi eğitim programlarına katılacaklar, Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu anlaşmalar ya da öğrenci değişim programları çerçevesinde eğitim veya benzeri amaçlarla gelecekler, turizm amaçlı kalacaklar, kamu sağlığına tehdit olarak nitelendirilen hastalıklardan birini taşımamak kaydıyla tedavi görecekler, adli veya idari makamların talep veya kararına bağlı olarak Türkiye’de kalması gerekenler, aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçenler, Türkçe öğrenme kurslarına katılacaklar, kamu kurumları aracılığıyla Türkiye’de eğitim, araştırma, staj ve kurslara katılacaklar, Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanlardan mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde müracaat edenler, Türkiye’de çalışmayan ancak Bakanlar Kurulunca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları kısa dönem ikamet izni alabilirler.

Aile ikamet izni, 6458 sayılı Kanunun 34-37. maddeleri kapsamında düzenlenmiştir. Bu çerçevede, Türk vatandaşlarının, veya ikamet izinlerinden birine sahip olan yabancılar ile mültecilerin ve ikincil koruma statüsü sahiplerinin yabancı eşine, kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocuğuna, kendisinin veya eşinin bağımlı yabancı çocuğuna,
Öğrenci ikamet izni, 6458 sayılı Kanunun 38-41. maddeleri kapsamında düzenlenmiştir. Bu maddelere göre, Türkiye’de yüksek öğrenim kurumunda önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora programlarına devam edecek yabancılara öğrenci ikamet izni verilir. Öğrenci ikamet izni, öğrencinin anne ve babası ile diğer yakınlarına, ikamet izni alma konusunda hiçbir hak sağlamaz. 

Uzun süreli ikamet izni, 6458 sayılı Kanun’un 42-45. maddeleri uyarınca düzenlenmiştir. 6458 sayılı Kanunun 42nci maddesi uyarınca, Bakanlıkların onayı ile valilikler tarafından uzun süreli ikamet izni verilir. Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olan ya da Göç Politikaları Kurulunun belirlediği şartlara uyan yabancılara, Bakanlığın onayıyla valilikler tarafından süresiz ikamet izni verilebilmektedir. 6458 sayılı Kanunun 43üncü maddesi uyarınca, uzun süreli ikamet iznine sahip olmak, Türkiye’de en az sekiz yıl boyunca sürekli ikamet etmek, son üç yılda sosyal yardım almamak; kendisi veya varsa ailesinin geçimini sağlayacak yeterli ve düzenli gelir kaynağına sahip olmak, geçerli sağlık sigortasına sahip olmak, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmamak gibi koşullara bağlıdır.

Bakanlığın onayı ile 6458 sayılı Kanunun 46. maddesinde düzenlenen koşullar altında bir insani oturma izni verilebilir. 6458 sayılı Kanunda belirtilen hâllerde, diğer ikamet izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmadan, Bakanlığın onayı alınmak ve en fazla birer yıllık sürelerle olmak kaydıyla, valiliklerce insani ikamet izni verilebilir ve bu izinler uzatılabilir. Başvurunun direct olarak reddedilmemesi için bu şartların sağlanıp sağlanmadığının bir avukat ile görüşülerek teyit edilmesi daha sağlıklı olacaktır.

İnsan ticareti mağduru ikamet izni, 6458 sayılı Kanunun 48inci maddesi uyarınca, insan ticareti mağduru olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe duyulan yabancılara, yaşadıklarının etkisinden kurtulabilmeleri ve yetkililerle iş birliği yapıp yapmayacaklarına karar verebilmeleri amacıyla valiliklerce otuz gün süreli verilen ikamet izni türüdür.


İkamet İzni Başvurusu


İkamet izni başvurusu, yabancının ülkesindeki Türkiye konsolosluklarına veya bazı durumlarda Türkiye’de yapılabilir. İkamet izni başvurusu, yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki konsolosluklara yapılır. İkamet izni için başvuracak yabancılarda, talep ettikleri ikamet izni süresinden altmış gün daha uzun süreli pasaport ya da pasaport yerine geçen belgeye sahip olmaları şartı aranır. Başvuru için gerekli olan bilgi ve belgeler eksik ise, başvurunun değerlendirilmesi eksiklikler tamamlanıncaya kadar ertelenebilir. Eksik olan bilgi ve belgeler ilgiliye bildirilir. Konsolosluklar, ikamet izni başvurularını görüşleriyle birlikte Göç İdaresi Genel Müdürlüğüne iletir. Genel Müdürlük, gerekli gördüğünde ilgili kurumların görüşlerini de alarak başvuruları sonuçlandırdıktan sonra, ikamet izninin düzenlenmesi ya da başvurunun reddedilmesi için konsolosluğa bilgi verir. Başvurular, en geç doksan gün içinde sonuçlandırılır.

İkamet izni başvuruları, aşağıdaki hâllerde istisnai olarak valiliklere de yapılabilir. Bu durumlar; adli veya idari makamların kararlarında veya talepleri, yabancının Türkiye’den ayrılmasının makul veya mümkün olmadığı durumlar, uzun dönem ikamet izinleri, öğrenci ikamet izinleri, insani ikamet izinleri, insan ticareti mağduru ikamet izinleri, aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçişler, Türkiye’de ikamet izni bulunan anne veya babanın Türkiye’de doğan çocukları için yapacağı başvurular, geçerli ikamet izninin verilmesine esas olan gerekçenin sona ermesi veya değişikliğe uğramasından dolayı yeni kalış amacına uygun ikamet izni almak üzere yapılacak başvurular, Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanların, kısa dönem ikamet iznine geçişleri olarak sıralanabilir.


İkamet İzinlerinin Yenilenmesi


6458 sayılı Kanunun 24üncü maddesi uyarınca oturma izni süresi valilikler tarafından uzatılabilir. Yenileme başvuruları, ikamet izninin sona ermesinden altmış gün önce ve her halükarda ikamet izninin sona ermesinden önce valiliklere yapılır. Oturma izni süresinin uzatılması için başvuran yabancılara bir belge verilir; ve ikamet izinlerinin süresi dolmuş olsa bile, bu yabancılar, başvurularına ilişkin karar alınana kadar Türkiye’de bu belgeye dayanarak ikamet edebilirler.


 Oturma İzni Olarak Çalışma İzni

Türkiye’de artan sayıda yabancı yatırımın sonucu olarak, Türkiye’ye iş için gelen yabancı vatandaşlar da buna bağlı olarak artmıştır. Bu yabancıların çalışma izni almaları gerekmektedir. Bu çerçevede, 6458 sayılı Kanunun 27. maddesi önemli bir yenilik getirmektedir; Geçerli çalışma izni ikamet izni olarak kabul edilir.


İkamet İzinlerinin İptali

Bazı durumlarda ikamet izni iptal edilebilir. Örneğin, başvuru sahibine herhangi bir kısıtlama getirilmesi, Türkiye’ye giriş yasağı koyulması veya hakkında adli soruşturma yapılması durumunda, oturma izni iptal edilebilir. Bazı iptal durumlarında ise idari gözetim ve sınır dışı etme sorunları da ortaya çıkabilir. Bu durumlarda bir avukata danışmak faydalı olacaktır.
Herhangi bir sorunuz olması durumunda, internet sitemizden veya info@kavlakhukuk.com adresinden bize ulaşabilirsiniz.